KARADENİZ ARKEOLOJİSİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Uluslararası Şehir ve Şehircilik Sempozyumu Sona Erdi 11 Ocak 2017

Çorum Belediyesi tarafından 02-04 Kasım 2012 tarihleri arasında düzenlenen Şehir ve Şehircilik Sempozyumu sona erdi. Bu sempozyum kapsamında şehir ile ilgili farklı alanlardaki düşünce ve araştırmalar bildiri olarak sunuldu. Türkiye’den ve yurtdışından   birçok bilim insanın katkıları ile hayat bulan sempozyumda Çorum İlinin kültür ve sanat değerleri de ele alındı.

Hitit Üniversitesi, Karadeniz Arkeoloji Araştırma, Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Esra Keskin “Osmanlıdan Günümüze Şehir Gelişiminde Çarşının Önemi ve Çorum Örneği” başlıklı bir tebliğ sundu. Prof. Dr. Mehmet Evkuran’ın başkanlığında yapılan oturumda Keskin, Osmanlı Çarşı geleneğini ve bu geleneksel yapı içerisinde tarihi Çorum çarşısını anlattı. Osmanlı’dan günümüze tarihsel süreç içerisinde Çorum ticari yaşamı ve çarşı geleneğine ait ilk mimari izleri şehrin merkezinde, odak konumundaki Ulu Cami etrafında şekillendiği söyleyen Keskin ticari yapı türleri ve mimarileri hakkında bilgi verdi. Bu yapıların Cumhuriyet dönemi yapılaşması içerisinde geçirdikleri onarımlar sonucunda orijinal mimari özelliklerini kaybettiğini ve Çarşı bölgesinin apartmanlar ve modern yapılar ile tarihi dokusunun bozulduğu slaytlar eşliğinde anlatıldı. Eskiciler ve Dikiciler Arastası  arasında kalan sokağın çok dar olması sebebiyle Osmanlı Döneminden günümüze ulaşan en dar sokaklı arasta olduğunu ve Arastada yer alan dükkânların günümüze büyük ölçüde korunarak ulaşmasının önemli olduğu vurgulandı. Çöplü Çarşısında ise tek bir yapı haricinde orijinal yapısını koruyamadığı dile getirildi. Osmanlı Döneminde Samsun Limanından gelen ticari malların Anadolu içlerine kadar iletilmesinde bir köprü vazifesi gören ve Çorum şehirleşmesine büyük oranda katkı sağlamış Çöplü çarşısının ızgara plan tipinde yatay ve dikey aksta arastalardan oluşan plan düzenlemesiyle de öneminin büyük olduğu söylendi. 1913 yılında geçirdiği yangından sonra onarım gören çarşı, 1991 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “üçüncü grup kültür varlığı olarak tescil edilmiş, 1993 yılında ise 3. Grup olan özelliği, mimari ve gabari bakımından tümü ile yenilenmiş ve tek başına koruma şansını kaybetmiş olmasından dolayı 4. Grup olarak değiştirilmiştir. Günümüze kadar geçen süre içerisinde yasal izin alınmadan, eski eser onarım tekniklerine uyulmadan ve kullanılması zorunlu malzemeler kullanılmadan yapılan inşatlar neticesinde çarşının büyük değişime uğradığı görülmektedir. Orijinalinde tek birim olarak inşa edilen dükkanların büyük çoğunluğu, yanındaki dükkânlar ile ara duvarların kaldırılması suretiyle veya iki ya da daha fazla parselin birleştirilmesiyle daha büyük mekânlara dönüştürülmüş, dükkânın sokağa bakan cephesi pvc,  plastik, alüminyum gibi çeşitli malzemeler kullanılarak kapı, cam ve vitrinler değiştirilmiş, sokağa taşan tenteler, farklı büyüklükteki reklam tabelaları ve sokağı kaplayacak şekilde dükkânı önünde sergilenen ürünler ile tarihsel çarşı adeta görünmezliğe mahkûm edilmiştir. Bir zamanlar Arnavut kaldırımlı sokaklar;  asfalt, beton, fayans gibi malzemeler ile kaplanmış sokaklar haline dönüşmüştür. Çivi çakması bile yasak olan bu yapılar bu hale nasıl dönüştüğünün sorgulanmasının artık zor olduğunu belirten Keskin “Şu an ne veya neler yapabiliriz? sorusunu sormamız ve çözümler üretilmesi gerektiğini belirtti. Osmanlı dönemi Çöplü çarşını yeniden kurgulayabileceği bir örnek yapının günümüze orijinal mimari görüntüsü ile ulaşabilmesinin bir şans olduğunu belirten Keskin bu dükkândan yola çıkarak tarihi çarşıyı yeniden restore projeler hazırlanabileceğini söyledi. Tek yapı ölçeğinde değil çevresiyle birlikte tarihi dokuyu bir bütün olarak korunması gerektiğinin altını çizen Keskin, Kültürümüze sahip çıkmak ve onu gelecek kuşaklara aktarmanın bireysel ve toplumsal sorumluluğuzdur dedi. Bu konuda Çorum Halkının duyarlı bir toplum olduğuna ve tarih mirasına sahip çıkma konusunda Karadeniz Arkeolojisini Araştırma, Uygulama ve Araştırma Merkezi olarak desteklerini beklediklerini ifade etti.